Projektligji për Byronë e Konfiskimit të Pasurisë së Pajustifikueshme ka hyrë në një fazë të re të rëndësishme parlamentare, pasi ka kaluar në parim në Komisioni për legjislacion me 7 vota pro, duke i hapur rrugë shqyrtimit në Kuvendi i Kosovës. Ky zhvillim shënon një hap kyç për një nga nismat më të diskutuara ligjore në vend, e cila synon të forcojë luftën kundër korrupsionit dhe pasurimit të pajustifikueshëm përmes krijimit të një mekanizmi të posaçëm konfiskimi.
Sipas agjendës parlamentare, projektligji pritet të dalë në lexim të parë në seancë plenare, duke hyrë kështu në një fazë vendimtare ku do të përballet me debat të gjerë politik dhe juridik. Nisma konsiderohet si një prej premtimeve kryesore të Lëvizja Vetëvendosje, por rrugëtimi i saj deri më tani ka qenë i ndërlikuar dhe i shoqëruar me kontestime të vazhdueshme institucionale.
Në të kaluarën, projektligji është rrëzuar dy herë nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës, e cila ka evidentuar mangësi serioze dhe ka dhënë rekomandime për përmirësim. Po ashtu, Komisioni i Venecias ka kërkuar harmonizim më të madh me standardet ndërkombëtare, sidomos në aspektin e garantimit të pavarësisë institucionale dhe balancimit të pushteteve.
Pavarësisht këtyre vërejtjeve, projektligji është proceduar më tej, duke nxitur reagime të ndryshme nga spektri politik dhe shoqëria civile. Nga njëra anë, përfaqësues të opozitës si deputetja e Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, Time Kadrijaj, kanë konfirmuar mbështetjen për votimin e tij, por njëkohësisht e kanë cilësuar si një nismë me prapavijë elektorale. Sipas saj, pavarësisht mangësive dhe mosadresimit të plotë të vërejtjeve të Kushtetueses, subjekti i saj do ta mbështesë projektligjin, duke e konsideruar atë si pjesë të strategjisë politike të Lëvizja Vetëvendosje në prag zgjedhjesh.
Në anën tjetër, organizatat e shoqërisë civile kanë ngritur shqetësime serioze për mënyrën e procedimit dhe përmbajtjen e projektligjit. Instituti i Kosovës për Drejtësi ka kërkuar që të respektohen procedurat ligjore dhe kushtetuese gjatë shqyrtimit, duke theksuar mungesën e konsultimeve publike si një problem thelbësor që cenon transparencën dhe përfshirjen e palëve të interesit.
Megjithatë, sipas analizës së IKD-së, një pjesë e rekomandimeve të Gjykata Kushtetuese e Kosovës janë reflektuar në draftin aktual, ndonëse mbeten disa çështje të hapura. Ndër problemet kryesore përmenden mënyra e zgjedhjes së drejtorit të Byrosë, për të cilën kërkohet një shumicë më e lartë votash për të garantuar pavarësinë, si dhe nevoja për krijimin e një divizioni të specializuar në sistemin gjyqësor për trajtimin e rasteve të konfiskimit.
Po ashtu, janë ngritur dilema lidhur me barrën e provës dhe mekanizmat e kompensimit për palët, çështje që kërkojnë sqarim për të shmangur cenimin e të drejtave themelore dhe për të siguruar një zbatim të drejtë të ligjit.
Kritika të forta kanë ardhur edhe nga ekspertë të sistemit të drejtësisë. Ish-kryetari i Gjykatës së Apelit, Hasan Shala, ka theksuar se projektligji nuk ka reflektuar në mënyrë adekuate vërejtjet e institucioneve relevante dhe vazhdon të ketë mangësi serioze procedurale. Ai ka rikujtuar se ligji është rrëzuar dy herë nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës dhe ka kritikuar mungesën e debatit publik dhe konsensusit politik.
Një ndër shqetësimet kryesore të ngritura prej tij lidhet me mënyrën e zgjedhjes së drejtuesve të Byrosë, të cilët sipas draftit mund të zgjidhen me shumicë të thjeshtë votash, çka sipas tij rrezikon pavarësinë e institucionit dhe hap mundësi për ndikim politik. Ai gjithashtu ka vënë në pah kompetencat e gjera të drejtorit, i cili do të ketë rol vendimtar në inicimin e procedurave të hetimit.
Në përfundim, projektligji për Byronë e Konfiskimit mbetet një nismë me rëndësi të lartë në luftën kundër korrupsionit, por njëkohësisht një nga më të kontestuarat për shkak të sfidave ligjore, procedurale dhe politike. Faza e ardhshme në Kuvend pritet të jetë vendimtare për fatin e tij, ndërsa mbetet për t’u parë nëse vërejtjet e institucioneve vendore dhe ndërkombëtare do të adresohen në mënyrë të plotë përpara miratimit përfundimtar./Front Online
