Shkruan: Burim Gjaka
Arroganca politike është fillimi i fundit të çdo partie
Ekziston një ligj i pashkruar i politikës që është dëshmuar vazhdimisht në demokracitë anembanë botës: partitë nuk rrëzohen fillimisht nga kundërshtarët e tyre, por nga gabimet që bëjnë ndaj njerëzve të vet. Rënia e tyre nuk nis në ditën e zgjedhjeve; ajo fillon shumë më herët, në momentin kur harrojnë ata që i ngritën dhe i mbajtën në këmbë. Çdo subjekt politik lind nga shpresa, idealizmi dhe besimi i qytetarëve. Në periudhat më të vështira, kur nuk ka pushtet, privilegje apo favore për t’u ndarë, pranë partisë qëndrojnë njerëzit më të përkushtuar: aktivistët e sinqertë, intelektualët, profesionistët, idealistët dhe qytetarët që besojnë se përmes politikës mund të ndryshohet shoqëria për mirë.
Por historia politike na mëson se shumë parti, sapo arrijnë pushtetin, fillojnë të largohen nga vlerat mbi të cilat janë ndërtuar. Gradualisht, njerëzit me integritet zëvendësohen nga njerëzit e interest, mendimi kritik zëvendësohet nga bindja e verbër, meritokracia zëvendësohet nga klientelizmi, e vërteta bëhet e padëshiruar, ndërsa servilizmi shndërrohet në monedhën më të vlefshme politike. Në atë moment fillon degradimi. Nuk ka padrejtësi më të madhe politike sesa kur njerëzit e ndershëm, të ditur dhe të devotshëm anashkalohen, ndërsa promovohen individë që nuk kanë as kontribut, as vizion dhe as kredibilitet publik. Kjo nuk është vetëm padrejtësi ndaj individëve; është padrejtësi ndaj vetë partisë dhe ndaj qytetarëve që presin përfaqësim dinjitoz. Qytetarët i shohin këto procese. Ndoshta jo gjithmonë flasin për to publikisht, por i kuptojnë shumë mirë. Ata e kuptojnë kur përvoja injorohet. E kuptojnë kur sakrifica harrohet. E kuptojnë kur promovohen mediokriteti dhe servilizmi, ndërsa ndershmëria dhe profesionalizmi trajtohen si pengesë.
Filozofi i lashtë grek, Platoni, paralajmëronte se: “Çmimi që njerëzit e mirë paguajnë për indiferencën ndaj çështjeve publike është të qeverisen nga njerëz më të këqij se vetja.”
Ky mesazh mbetet aktual edhe sot. Kur njerëzit me vlera largohen nga politika ose shtyhen në margjina, hapësira mbushet nga ata që e shohin politikën jo si shërbim publik, por si mjet për interesa personale. Shumë liderë politikë bien në një grackë të rrezikshme: fillojnë të besojnë se mbështetja e qytetarëve është e përhershme dhe se elektorati nuk ka alternativë tjetër veçse t’i ndjekë. Kjo është një nga iluzionet më të mëdha të pushtetit. Asnjë votë nuk është pronë e askujt. Besimi nuk trashëgohet, besimi fitohet çdo ditë dhe humbet me një sjellje arrogante, me një padrejtësi të vetme, me një vendim të gabuar ose me shpërfilljen sistematike të njerëzve që kanë dhënë gjithçka për një kauzë.
Lord Acton shkruante: “Pushteti priret të korruptojë, ndërsa pushteti absolut korrupton absolutisht.”
Kjo nuk nënkupton vetëm korrupsion financiar. Shpesh forma më e rrezikshme e korrupsionit është arroganca. Është momenti kur udhëheqësit nuk dëgjojnë më. Kur rrethohen vetëm nga njerëz që dinë të thonë “po”. Kur kritika shihet si tradhti dhe jo si mundësi për përmirësim. Në shumicën e rasteve, pakënaqësia nuk shpërthen menjëherë. Ajo grumbullohet ngadalë. Fillon me dyer që nuk hapen më, me telefonata që nuk marrin përgjigje, me njerëz që dikur dëgjoheshin, por tani injorohen, me profesionistë që largohen në heshtje, me aktivistë që nuk ndihen më të respektuar, me qytetarë që kuptojnë se kujtohen vetëm kur afrohen zgjedhjet.
Kjo është plagë politike që nuk duket në sondazhe, por ndihet në terren. Dhe kur vjen dita e zgjedhjeve, ajo shndërrohet në një gjykim demokratik. Disa votojnë kundër, të tjerë qëndrojnë në shtëpi.
Por mesazhi është i njëjtë: besimi është konsumuar. Abstenimi nuk është gjithmonë apati. Shpesh është forma më e qartë e protestës qytetare. Është mënyra për t’i thënë një partie: “Nuk më humbe si votues sot. Më humbe atë ditë kur më shpërfille.”
Prandaj Abraham Lincoln kishte të drejtë kur thoshte: “Vota është më e fuqishme se plumbi.”
Në demokraci, qytetarët nuk kanë nevojë për revolucione për të ndëshkuar arrogancën politike. Mjafton një fletëvotim. Ose mungesa e saj. Historia është e mbushur me parti që besuan se ishin të pathyeshme. Kishin organizata të fuqishme, burime financiare, struktura të mëdha dhe ndikim institucional. Por humbën diçka shumë më të rëndësishme: lidhjen me njerëzit. Humbën respektin për aktivistin e zakonshëm, humbën respektin për profesionistin, humbën respektin për intelektualin, humbën respektin për njeriun e ndershëm. Dhe kur humbet respekti, humbet edhe besimi. Asnjë slogan i kushtueshëm, asnjë fushatë moderne dhe asnjë makineri propagandistike nuk mund ta zëvendësojë atë sepse politika nuk ndërtohet mbi frikë, nuk ndërtohet mbi servilizëm, nuk ndërtohet mbi interesa të ngushta. Politika ndërtohet mbi besim, meritë, respekt dhe drejtësi.
Partitë që largojnë njerëzit e ditur mund të fitojnë duartrokitjet e servilëve, partitë që heshtin zërat kritikë mund të krijojnë iluzionin e unitetit, partitë që shpërfillin aktivistët e tyre mund të krijojnë përshtypjen e forcës. Por këto janë fitore afatshkurtra sepse në fund qytetari sheh, vlerëson dhe gjykon.
Dhe historia politike ka dhënë vazhdimisht të njëjtin verdikt:
Kur partitë ndëshkojnë njerëzit e mirë, herët a vonë ndëshkohen nga populli.
Sepse një parti mund të mbijetojë pa shumë gjëra, por kurrë pa besimin e njerëzve të saj më të ndershëm, më të ditur dhe më të përkushtuar.
Dhe kur këta njerëz largohen, humbja nuk është më pyetje “nëse”, por vetëm “kur”.
