Është një kohë me përmbysje të shumëfishta: SHBA-ja, Ukraina, Kina apo Lindja e Mesme – Gjermania e ka të vështirë të përballet me ndryshimet politike globale.
Problemi themelor i politikës së jashtme për qeverinë gjermane u përmblodh së fundmi nga historiani dhe shkencëtari politik Herfried Minkler: “Idealizmi liberal i një rendi ndërkombëtar të bazuar në rregulla ka rezultuar të jetë një iluzion.”
Kancelari Friedrich Merzështë i bindur se sot rendi i bazuar në rregulla nuk po sfidohet vetëm nga sistemet politike autoritare. “Për fat të keq, kjo vlen edhe për Amerikën,” tha Merz, duke iu referuar Presidentit Donald Trump. Dokumenti i fundit i strategjisë së SHBA-së, me kritikat e tij të ashpra ndaj aleatëve evropianë dhe BE-së, e ka përforcuar më tej këtë përshtypje.
Tërheqja e SHBA-së nga Evropa ka filluar tashmë
Shqetësimi më i madh midis politikanëve dhe qarqeve ushtarake gjermane është mundësia që SHBA-të po largohen nga Evropa në aspektin politik dhe të sigurisë. Duket se ky proces është tashmë në zhvillim e sipër. Në fillim të dhjetorit, gjenerali Christian Freuding, një nga gjeneralët më të lartë të Gjermanisë, tha në një intervistë me revistën amerikane The Atlantic se kontakti i drejtpërdrejtë me kolegët amerikanë është “ndërprerë”.
Më parë, thotë ai, shkëmbimi i informacionit ishte i mundur “ditë e natë”. Humbja e kanaleve të shpejta të komunikimit është pra një “paralajmërim alarmues”, veçanërisht në dritën e një sulmi të mundshëm rus ndaj anëtarëve lindorë të NATO-s.
Evropianët aktualisht po e ndiejnë distancimin e SHBA-së në mënyrën më të drejtpërdrejtë në çështjen e Ukrainës. Trump po shtyn përpara një marrëveshje paqeje që do të ndihmonte shumë në përmbushjen e kërkesave të Presidentit rus Vladimir Putin.
Henning Hoff i Shoqatës Gjermane të Politikës së Jashtme i tha DW: “Nëse amerikanët tërhiqen disi, presioni mbi evropianët për të qenë në gjendje të veprojnë dhe të ndërtojnë një kundërpeshë të fortë do të jetë edhe më i madh.”
Merz po përpiqet, së bashku me Presidentin Francez Emmanuel Macron dhe Kryeministrin Britanik Keir Starmer, të zbusë rënien e mbështetjes së SHBA-së. “Askush nuk duhet të dyshojë në mbështetjen tonë për Ukrainën”, tha Merz në një takim trepalësh në Londër në fillim të dhjetorit. Por të tre udhëheqësit përballen me buxhete të shtrënguara, presion nga e djathta në politikën e brendshme dhe dobësim të mbështetjes publike për Ukrainën.
Gjermania bëhet një lutëse në Kinë
Në marrëdhëniet e saj me Kinën, Gjermania tani po përpiqet të riparojë marrëdhënien e dëmtuar. Ministri i Jashtëm Wadephul anuloi papritur një udhëtim në Kinë në vjeshtë kur u bë e qartë se pala kineze, përveç kolegut të tij ministër, nuk do t’i ofronte atij asnjë bashkëbisedues tjetër të rëndësishëm.
Kritika e tij për “sjelljen gjithnjë e më agresive” në Ngushticën e Tajvanit dhe Detet e Kinës Lindore dhe Jugore shkaktoi një reagim të zemëruar nga Pekini. Wadephul kompensoi udhëtimin në dhjetor, ndërsa Zëvendëskryeministri Lars Klingbeil ishte përpjekur tashmë të qetësonte tensionet në Pekin.
Kina është një partner tregtar shumë i rëndësishëm për Gjermaninë për të lejuar një konfrontim të hapur. Sidomos për shkak të pozicionit pothuajse monopolist të Kinës në fushën e metaleve të rralla, industria gjermane është shumë e varur nga furnizimet kineze.
Henning Hoff shpjegon ekuilibrin e ndryshuar të pushtetit: “Kinezët kanë qenë jashtëzakonisht të suksesshëm në marrjen e pozicioneve udhëheqëse në shumë sektorë të teknologjisë, në fusha që tradicionalisht mbaheshin nga industria gjermane. Në një situatë të tillë, Gjermania thjesht nuk është më aq e rëndësishme.”
Kancelari më në fund po planifikon një vizitë në Kinë në fillim të vitit 2026.
Solidariteti kritik me Izraelin
“Po vij si një mik i Izraelit, i cili e di se miqësia midis Gjermanisë dhe Izraelit është pafundësisht e vlefshme dhe e çmuar”, tha Merz gjatë vizitës së tij në Izrael në dhjetor. Këto fjalë të ngrohta nuk ishin krejtësisht të papritura nga perspektiva e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu.
Në gusht, Merz pezulloi dërgesat e armëve në Izrael që mund të përdoren në Rripin e Gazës. Në nëntor, ai e hoqi përsëri embargon, duke hapur rrugën për vizitën e tij.
Veprimi i ashpër ushtarak i Izraelit në Gaza, në përgjigje të sulmit terrorist nga Hamasi islamist në tetor 2023, i ka paraqitur qeverisë gjermane “disa dilema”, tha Merz në prani të Netanyahut. Qeveria dëshiron të sigurojë sigurinë e Izraelit – si nga përgjegjësia që rrjedh nga Holokausti – por edhe të kritikojë kur e sheh të nevojshme.
Dy qeveritë nuk mund të afrohen në disa çështje kyçe, veçanërisht kur Gjermania këmbëngul në një zgjidhje me dy shtete – krijimin e një shteti palestinez përkrah Izraelit. Netanyahu tha: “Qëllimi i shtetit palestinez është të shkatërrojë të vetmin shtet hebre”.
Netanyahu nuk është thirrur në Gjermani. Ekziston një urdhër arresti kundër tij nga Gjykata Ndërkombëtare Penale dhe qeveria gjermane, në parim, do të ishte e detyruar ta arrestonte atë.
Në Berlin, ata duan të shmangin një situatë “në të cilën do të duhej të thoshin: Në rregull, për arsye diplomatike nuk mund ta arrestojmë z. Netanyahu, nuk e duam këtë, por nuk duam të dëmtojmë as reputacionin e Gjykatës Ndërkombëtare Penale”, tha për DW Hans-Jakob Schindler, një ekspert i Lindjes së Mesme dhe drejtor i organizatës ndërkombëtare “Projekti Kundër Ekstremizmit”.
Si ndërmjetës në konfliktin e Lindjes së Mesme, qeveria gjermane, ashtu si BE-ja në tërësi, ka një rol shumë të kufizuar, thotë Schindler. “Është e qartë se si palestinezët ashtu edhe izraelitët e shohin Uashingtonin si ndërmjetësin kryesor, jo Evropën”, thotë ai.
Evropa do të luajë një rol të rëndësishëm në rindërtimin e Gazës dhe ndihmën humanitare, “por si ndërmjetës qendror për dhjetë vitet e fundit ajo praktikisht e ka përjashtuar veten”.
Merz – Kancelar për politikën e jashtme
Kancelari i ka vënë një theks të fortë politikës së jashtme që nga fillimi. Për shkak të udhëtimeve të tij të shumta, ai është quajtur, disi me tallje, “Kancelari i jashtëm”. Henning Hoff i Shoqërisë Gjermane të Politikës së Jashtme përfundon: “Në përgjithësi, mund të flitet për njëfarë ringjalljeje.”
Por ai shton gjithashtu: “Politika e jashtme e Berlinit është ende shumë e ngadaltë për t’iu përgjigjur situatës së re globale.”
Sidoqoftë, është planifikuar një reformë e Ministrisë së Jashtme. Vitin e ardhshëm, një komision do të trajtojë, për shembull, çështjen e varësisë nga Kina. “E gjithë kjo është mirë, por vjen dy, tre, katër, pesë vjet me vonesë. Nëse ritmi nuk përshpejtohet, do të jetë e vështirë.” /DW
