Shkruan: Burim Gjaka
“Udhëheqësit e mirë nuk kërkojnë vetëm të gjejnë gabimet e tjerëve, ata krijojnë kushtet që njerëzit të përmirësohen.”
Në sistemet arsimore bashkëkohore, suksesi i institucioneve nuk matet vetëm me aftësinë për të administruar proceset, por edhe me aftësinë për të mbështetur zhvillimin profesional të shkollave. Pikërisht këtu duhet të qëndrojë edhe roli i Drejtorisë Komunale të Arsimit. Një DKA moderne nuk është vetëm administratore e sistemit, por partnere e shkollave në përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies dhe të rezultateve të nxënësve.
Qëllimi kryesor i një Drejtorie Komunale të Arsimit nuk duhet të jetë vetëm administrimi i shkollave, por zhvillimi i tyre. Për shumë vite, marrëdhënia ndërmjet institucioneve arsimore dhe strukturave mbështetëse shpesh është perceptuar përmes një qasjeje kontrolluese: vizita për të parë dokumentacionin, kërkesa për raporte dhe verifikime administrative. Por arsimi modern kërkon një qasje tjetër.
Shkollat nuk kanë nevojë vetëm për kontroll. Ato kanë nevojë për mbështetje, orientim profesional dhe partneritet. Një DKA e suksesshme nuk duhet të jetë një institucion që shkon në shkolla vetëm për të evidentuar mangësitë, por një institucion që ndihmon shkollat t’i tejkalojnë ato. Sepse zhvillimi i arsimit nuk ndërtohet mbi frikën nga kontrolli, por mbi kulturën e bashkëpunimit dhe përmirësimit të vazhdueshëm.
Vizitat profesionale: nga inspektimi formal te mbështetja konkrete
Vizitat në shkolla janë një nga mekanizmat më të rëndësishëm për të kuptuar realitetin në terren. Por dallimi kryesor qëndron te qëllimi i këtyre vizitave. Nëse një vizitë realizohet vetëm për të kontrolluar dokumentet dhe për të gjetur mangësi, ajo krijon distancë dhe pasiguri.
Ndërsa një vizitë profesionale duhet të ketë një qëllim tjetër:
- të kuptojë sfidat reale të shkollës;
- të identifikojë nevojat për mbështetje;
- të ofrojë këshillim profesional;
- të ndajë praktika të mira;
- të ndërtojë ura bashkëpunimi.
Vizitat profesionale duhet të përfundojnë gjithmonë me rekomandime konkrete, të dakorduara me drejtuesit e shkollës, dhe me një plan të shkurtër të veprimeve që do të monitorohen në vizitën pasuese. Vetëm në këtë mënyrë vizita shndërrohet në instrument zhvillimi dhe jo vetëm dokumentimi.
Një zyrtar i DKA-së duhet të hyjë në shkollë jo vetëm me pyetjen:
“Çfarë nuk është në rregull?”, por edhe me pyetjen: “Si mund t’ju ndihmojmë që të jeni më të mirë?” Ky ndryshim në qasje mund të ndikojë shumë në kulturën e punës së institucioneve arsimore.
Mentorimi dhe këshillimi-investim në cilësi
Një sistem arsimor që dëshiron përmirësim nuk mund të mbështetet vetëm në kërkesa dhe udhëzime administrative. Ai duhet të krijojë mekanizma të vazhdueshëm të mentorimit dhe këshillimit profesional. Mësimdhënësit, veçanërisht ata që sapo kanë hyrë në sistem, kanë nevojë për mbështetje në:
- planifikimin e mësimdhënies;
- përdorimin e metodologjive bashkëkohore;
- menaxhimin e klasës;
- vlerësimin e nxënësve;
- zhvillimin e kompetencave profesionale.
Edhe drejtorët e shkollave kanë nevojë për zhvillim të vazhdueshëm profesional, sepse udhëheqja e një shkolle është një përgjegjësi komplekse. DKA-ja duhet të krijojë një kulturë ku përvoja ndahet, ku profesionistët më të mirë bëhen mbështetje për të tjerët dhe ku zhvillimi profesional shihet si nevojë, jo si obligim formal.
DKA-ja mund të nxisë edhe mentorimin institucional, ku shkollat me rezultate të mira ndajnë përvojat e tyre me shkollat që përballen me sfida më të mëdha. Kjo krijon një kulturë të të nxënit ndërinstitucional dhe përshpejton përhapjen e praktikave të suksesshme.
Mbështetja për drejtorët dhe mësimdhënësit- forca e një sisitemi
Drejtorët e shkollave janë ndër faktorët më të rëndësishëm në funksionimin e institucioneve arsimore. Ata janë lidhja ndërmjet politikave arsimore dhe realitetit të përditshëm në shkollë. Prandaj, DKA-ja duhet t’i shohë drejtorët jo vetëm si zbatues të udhëzimeve, por si partnerë profesionalë. Drejtori i shkollës nuk është vetëm menaxher administrativ; ai është udhëheqësi pedagogjik i institucionit. Për këtë arsye edhe mbështetja që merr duhet të jetë po aq pedagogjike sa edhe administrative.
Mbështetja për ta duhet të përfshijë:
- zhvillimin e kompetencave udhëheqëse;
- shkëmbimin e përvojave ndërmjet shkollave;
- këshillimin për menaxhimin e sfidave;
- përfshirjen në hartimin e politikave lokale arsimore.
Po ashtu, mësimdhënësit duhet të ndihen se institucioni përgjegjës për arsimin është aleat i tyre në përmirësim.
Një mësimdhënës që ndihet i mbështetur është më i gatshëm të ndryshojë, të provojë metoda të reja dhe të investojë në zhvillimin e tij profesional.
Planet për përmirësim-nga evidentimi i problemeve te zgjidhjet konkrete
Një nga gabimet më të zakonshme në menaxhimin arsimor është fakti se shumë analiza përfundojnë vetëm me identifikimin e problemeve. Por një institucion profesional nuk ndalet te diagnoza. Ai ndërton zgjidhje. Zgjidhjet duhet të mbështeten në të dhëna konkrete dhe jo vetëm në perceptime. Analiza e rezultateve të nxënësve, raportet e vlerësimit të brendshëm dhe të jashtëm, si dhe vëzhgimet nga vizitat profesionale duhet të shndërrohen në vendime të mirëargumentuara për zhvillimin e shkollës.
Çdo shkollë duhet të ketë plane të qarta për përmirësim, të bazuara në:
- rezultatet e nxënësve;
- vlerësimet e brendshme dhe të jashtme;
- nevojat e mësimdhënësve;
- sfidat e komunitetit shkollor.
DKA-ja ka një rol të rëndësishëm në këtë process, jo vetëm të kërkojë plane, por të ndihmojë që ato plane të realizohen.
Një plan për përmirësim ka vlerë vetëm kur shoqërohet me:
- objektiva të qarta;
- përgjegjësi të përcaktuara;
- afate kohore;
- monitorim të vazhdueshëm.
Besimi si bazë e bashkëpunimit
Asnjë reformë arsimore nuk mund të ketë sukses pa besim. Kur shkollat e shohin DKA-në vetëm si një strukturë kontrolluese, krijohet distancë dhe komunikim formal. Por kur DKA-ja ndërton marrëdhënie të bazuara në respekt dhe profesionalizëm, krijohet një partneritet i vërtetë.
Besimi ndërtohet kur:
- dëgjohet zëri i shkollave;
- respektohet profesionalizmi i mësimdhënësve;
- vlerësohet puna e mirë;
- problemet trajtohen me drejtësi;
- gabimet shihen si mundësi për përmirësim.
Një kulturë e besimit nuk do të thotë mungesë përgjegjësie. Përkundrazi, ajo krijon një mjedis ku njerëzit marrin më shumë përgjegjësi dhe angazhohen më shumë për rezultatet.
Përfundim
Roli i DKA-së duhet të evoluojë nga një qasje e kontrollit drejt një qasjeje të zhvillimit profesional. Shkollat nuk kanë nevojë vetëm për kërkesa dhe udhëzime. Ato kanë nevojë për partnerë që i dëgjojnë, i mbështesin dhe i ndihmojnë të përmirësohen.
Një DKA e suksesshme është ajo që nuk pyet vetëm:
“A po e zbatoni detyrën?” por edhe: “Çfarë mund të bëjmë së bashku që arsimi të jetë më i mirë?”
Sepse një sistem arsimor përparon atëherë kur institucionet nuk punojnë njëra ndaj tjetrës, por bashkë për të njëjtin qëllim. Në fund të fundit, cilësia e një sistemi arsimor nuk ndërtohet vetëm nga politikat që hartohen në zyrë, por nga mbështetja që arrin deri në klasë. Kur DKA-ja bëhet partner i shkollës në zgjidhjen e problemeve dhe zhvillimin profesional, përfituesit më të mëdhenj janë nxënësit. Dhe pikërisht ky duhet të jetë qëllimi përfundimtar i çdo politike arsimore.
Kontrolli siguron zbatim. Mbështetja krijon zhvillim. Bashkëpunimi ndërton cilësi.
______________________________________________________________________________
Vijon…
Në pjesën e gjashtë: Një DKA moderne nuk mjafton të jetë partnere e shkollave; ajo duhet të dijë edhe si të marrë vendime të drejta. Kur evidenca zë vendin e supozimeve, administrimi shndërrohet në udhëheqje të cilësisë në arsim.
