Duke sulmuar Iranin dhe duke vrarë liderin suprem të regjimit, presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka bërë një bast gjigant: se mund të ketë sukses aty ku presidentët e mëparshëm kanë dështuar, duke përdorur forcën ushtarake amerikane për të riformësuar Lindjen e Mesme, shkruan BBC.
Trump do të pretendojë një fitore brezash nëse SHBA-ja arrin të shkatërrojë plotësisht programin bërthamor të Iranit dhe të sjellë ndryshim regjimi në Teheran vetëm përmes fuqisë ajrore, edhe pse nga Uashingtoni nuk duket të ketë një plan të qartë për atë që do të pasojë pas Republikës Islamike.
Por nëse goditja ushtarake, e quajtur Operation Epic Fury nga Pentagoni, dështon ose ndez një përshkallëzim më të gjerë rajonal që kërkon përfshirje të vazhdueshme amerikane, Trump mund ta dëmtojë trashëgiminë e tij, si dhe shanset e republikanëve për të ruajtur kontrollin e Kongresit në zgjedhjet e mesmandatit të nëntorit.
Presidenti sinjalizoi sa shumë është në lojë në deklaratat e tij herët të shtunën, kur njoftoi nisjen e fushatës ushtarake në Iran.
“Heronj amerikanë mund të humbasin jetën”, tha Trump. Ai argumentoi se kjo do të ishte një çmim i domosdoshëm për t’i shkaktuar dëme një regjimi që, sipas tij, ka mbjellë kaos në Lindjen e Mesme që nga marrja e pushtetit në vitin 1979.
“Për 47 vjet, regjimi iranian ka brohoritur ‘Vdekje Amerikës’,” tha Trump. Më pas shtoi: “Nuk do ta tolerojmë më këtë.”
Por ndërsa bota pret të shohë se çfarë do të bëjë regjimi iranian pas vdekjes së liderit të tij suprem, mbetet e paqartë nëse Trump do të arrijë ta shmangë një fushatë ushtarake të zgjatur.
Gjithashtu mbetet një pikëpyetje nëse ai mund ta bindë publikun amerikan – dhe veçanërisht bazën e tij MAGA, e cila në masë të madhe kundërshton ndërhyrjet amerikane jashtë vendit – që të mbështesë një tjetër ndërhyrje në Lindjen e Mesme.
Ky është një moment vendimtar për Donald Trumpin, i cili u rikthye në detyrë pak më shumë se një vit më parë me premtimin për t’i dhënë fund të ashtuquajturave “luftëra të përjetshme”, si ato që SHBA-ja zhvilloi në Afganistan dhe Irak por që tashmë ka nisur operacione ushtarake në Iran, Venezuela dhe Siria, ndër vende të tjera.
Bombardimet amerikane dhe izraelite erdhën pasi Shtëpia e Bardhë paralajmëroi për një sulm nëse regjimi nuk pranonte një marrëveshje për të hequr dorë nga programi i armëve bërthamore, për të ndalur prodhimin e raketave balistike dhe për të braktisur mbështetjen për grupet aleate e satelite si Hamas dhe Hezbollah.
Pasi grumbulloi një forcë të madhe ushtarake në rajon, Trump e kaloi natën e së premtes duke monitoruar sulmin teksa zhvillohej, së bashku me këshilltarët kryesorë, në rezidencën e tij në Florida, Mar-a-Lago.
Në Uashington, zëvendëspresidenti JD Vance, drejtoresha e Inteligjencës Kombëtare Tulsi Gabbard dhe zyrtarë të tjerë të lartë të administratës u mblodhën në Dhomën e Situatave, sipas një burimi të njohur me çështjen, dhe u lidhën në një linjë konference me Trumpin për të ndjekur bombardimet në kohë reale.
Vrasja e Khameneit përbën një përshkallëzim të madh, por analistët paralajmërojnë se situata mund të dalë jashtë kontrollit të Trumpit.
“Zari është hedhur dhe SHBA-ja tani duhet të shkojë deri në fund për të realizuar ndryshimin e regjimit. Problemi është se këtë nuk mund ta bësh pa trupa në terren,” tha Mohammed Hafez, profesor në Naval Postgraduate School.
Sulmet hakmarrëse të Iranit ndaj një sërë aleatësh të SHBA-së në rajon – Bahrain, United Arab Emirates, Qatar dhe gjetkë – sinjalizuan se regjimi planifikon të kundërpërgjigjet më agresivisht sesa pas sulmit amerikan ndaj vendit vitin e kaluar, shtoi ai.
“Strategjia e regjimit iranian do të jetë të krijojë një konflikt rajonal që ndikon në ekonominë globale dhe në ekonominë amerikane, dhe kjo nuk do të ishte gjë e mirë për Trumpin,” tha Hafez, ekspert i dhunës politike islamiste dhe politikës së Lindjes së Mesme. “Kjo mund të çojë në një batak.”
Një konflikt i zgjatur në Lindjen e Mesme mund të ndikojë edhe në prioritetet e tjera të Trumpit në rajon, si rindërtimi i Gazas pas luftës Izrael–Hamas dhe forcimi i lidhjeve me Arabinë Saudite.
Ai mund të largojë gjithashtu mbështetësit në vend, në një kohë kur vlerësimet e tij të miratimit presidencial janë goditur fort për shkak të pakënaqësisë së votuesve me koston e jetesës dhe çështje të tjera të brendshme.
Në javët e fundit, disa zyrtarë të lartë të administratës kanë shprehur shqetësime për një operacion të madh ushtarak në Iran, sipas një ish-zyrtari të lartë të administratës nga mandati i parë i Trumpit, i cili mbetet pranë ekipit të tij dhe ka njohuri për diskutimet e brendshme të politikave.
Thuhet se këto ndarje janë shfaqur privatisht, ndërsa Trump publikisht kërcënonte me sulm ndaj Iranit dhe urdhëronte grumbullimin më të madh ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003.
Trump shfaqi vetëbesim për misionin të shtunën, pasi vendosi të niste sulmin dhe t’i jepte fund javëve të spekulimeve për një goditje të mundshme. Por ai dërgoi edhe sinjale të përziera që ngritën pyetje të reja mbi synimet e luftës së SHBA-së.
“Mund të shkoj gjatë dhe ta marr të gjithën nën kontroll, ose ta përfundoj për dy apo tre ditë” duke mbajtur në tryezë kërcënimin e sulmeve të mëtejshme, i tha Trump Axios.
Më vonë, ai tha në rrjetet sociale se “bombardimet e rënda dhe të përpikta… do të vazhdojnë, pa ndërprerje, gjatë gjithë javës ose për aq kohë sa të jetë e nevojshme”.
Këto deklarata theksuan atë që kritikët e quajnë qasje e shkujdesur e Trumpit ndaj politikës së jashtme dhe mungesën e interesit për të përgatitur terrenin, duke përfshirë ligjvënësit dhe publikun, përpara se të niste sulme ushtarake.
