Ekzekutivi i BE-së dëshiron t’i përjashtojë firmat kineze nga kontratat publike fitimprurëse të BE-së brenda dhe jashtë vendit duke rishikuar rregullat e buxhetit, sipas tre zyrtarëve të Komisionit Evropian.
Në mars, Komisioni do të nxjerrë udhëzime të reja për të vendosur kërkesa shtesë sigurie për kompanitë e huaja që marrin pjesë në oferta për kontrata publike, duke synuar në veçanti firmat kineze, shkruan Politico.
Përballë tensioneve të shtuara gjeopolitike dhe tregtare me SHBA-në dhe Kinën, Brukseli po shqyrton masa që favorizojnë bizneset evropiane mbi konkurrentët e huaj. Rregullat do të zbatohen për buxhetin e saj afatgjatë prej 1.8 trilionë eurosh aktual dhe të ardhshëm, i cili fillon në vitin 2028.
Masat e ashpra të BE-së janë pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të kufizuar ndikimin kinez në Evropë. Një projektligj paralel nga Komisioneri i Industrisë Stéphane Séjourné synon të frenojë investimet kineze dhe të detyrojë kompanitë e huaja të bashkëpunojnë me firmat vendase në një përpjekje për të ringjallur sektorët industrialë të BE-së.
Shmangia e entiteteve të huaja do të përputhej me shtytjen e Francës për të zgjeruar një klauzolë “Blini produkte evropiane” në të gjithë buxhetin e BE-së, e cila aktualisht po negociohet nga kryeqytetet kombëtare.
“Duhet të jesh në gjendje të marrësh parasysh faktin se, të paktën në disa sektorë strategjikë, pjesët ose produktet prodhohen në Evropë”, u tha gazetarëve të hënën Ministri i Financave Roland Lescure. “SHBA-të po e bëjnë këtë, Kina po e bën këtë… Nuk mund të jemi thjesht foshnja e fundit në oborr që vrapon përreth kur të gjithë po bëjnë diçka tjetër në dhomën e vizatimit”.
Por kritikët paralajmërojnë se vendosja e shumë kushteve në shpenzimet e BE-së mund të rrisë kostot dhe të nxisë hakmarrje tregtare, ndërkohë që penalizon vendet më të varfra që marrin fondet e zhvillimit të bllokut.
Një grup komisionerësh evropianë të përqendruar në sigurinë ekonomike — përfshirë Piotr Serafin, Valdis Dombrovkis dhe Maroš Šefčovič, të cilët janë përkatësisht përgjegjës për portofolet e buxhetit, ekonomisë dhe tregtisë — do të diskutojnë rregullat e buxhetit më 18 shkurt.
“Duhet të ketë një lidhje midis prioriteteve tona strategjike dhe mënyrës se si i shpenzojmë paratë tona”, tha një nga zyrtarët e Komisionit, të cilëve iu dha anonimiteti pasi nuk janë të autorizuar të flasin publikisht.
Kushtet e BE-së janë të lidhura
Masat e ashpra rrjedhin nga një klauzolë që Komisioni e futi në rregullat e buxhetit në vitin 2024, e cila përcaktonte “kërkesat e sigurisë” për disa kontrata publike të BE-së që përfshijnë asete strategjike.
Komisioni do të përcaktojë se cilat janë këto kërkesa dhe cilët sektorë do të prekin ato muajin e ardhshëm. Udhëzimet mund të shkojnë, për shembull, deri në kufizimin e firmave kineze nga prodhimi i invertorëve të përdorur në panelet diellore, tha një nga zyrtarët. Rregullat do të zbatohen edhe për projektet e ndërmarra nga Banka Evropiane e Investimeve, krahu huadhënës i bllokut. Megjithatë, Brukseli nuk do të veçojë vendet që do të përjashtohen nga fondet publike të BE-së.
Sipas buxhetit të ri të vitit 2028, ky rishikim mund të kufizojë aksesin e kompanive të huaja në Fondin Evropian të Konkurrueshmërisë — një fond parash prej 410 miliardë eurosh për të nxitur zhvillimin industrial — dhe në Fondin Global të Evropës i cili vlen 200 miliardë euro dhe financon ndihmën e BE-së për vendet në zhvillim.
Francezët mund ta mirëpresin këtë goditje që po afron, ndërsa Parisi shtyn përpara një “preferencë evropiane” në të gjithë buxhetin. Por propozimi i Komisionit do të hasë në rezistencë nga një grup vendesh të Evropës Veriore.
Në një letër të përbashkët Estonia, Finlanda, Letonia, Lituania, Holanda dhe Suedia paralajmëruan se prioritizimi i mallrave dhe shërbimeve evropiane “rrezikon të shkatërrojë përpjekjet tona për thjeshtëzim, të pengojë aksesin e kompanive në teknologjinë kryesore botërore… dhe të largojë investimet nga BE-ja”.
