Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio do të organizojnë një takim me ministrat e Jashtëm të Danimarkës dhe Grenlandës në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën, ndërsa shqetësimet rriten mbi dëshirën e Donald Trump për të marrë kontrollin e ishullit Arktik.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen u tha gazetarëve se ai dhe homologia e tij e Grenlandës, Vivian Motzfeldt kishin kërkuar një takim me Rubion pasi presidenti i SHBA-së i shtoi kërcënimet e tij për të aneksuar territorin vetëqeverisës danez.
“Arsyeja jonë për të kërkuar takimin që na është dhënë tani ishte për ta zhvendosur të gjithë këtë diskutim në një sallë takimi, ku mund të shohim njëri-tjetrin në sy dhe të flasim për këto gjëra”, tha Rasmussen në Kopenhagë të martën në mëngjes.
Tensionet janë rritur midis Uashingtonit, Danimarkës dhe Grenlandës këtë muaj, ndërsa Trump dhe administrata e tij vazhdojnë ta shtyjnë çështjen. Presidenti i SHBA-së ka refuzuar vazhdimisht të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë ishullin.
Megjithatë, Trump tha përsëri javën e kaluar se do të donte të bënte një marrëveshje për të blerë Grenlandën. SHBA-të do ta bëjnë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”, tha ai.
Duke folur me gazetarët në Air Force One të dielën, Trump përsëriti argumentin e tij se SHBA-të duhet të “marrin Grenlandën”, duke pretenduar se përndryshe Rusia ose Kina do ta bënin këtë.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka paralajmëruar se një marrje e Grenlandës nga SHBA-të do të shënonte fundin e NATO-s.
Të premten, kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen dhe udhëheqësit e tjerë politikë të ishullit lëshuan një deklaratë të përbashkët duke përsëritur se e ardhmja e Grenlandës duhet të vendoset nga populli i saj, dhe duke theksuar “dëshirën e tyre që përbuzja e Shteteve të Bashkuara për vendin tonë të marrë fund”.
NATO dhe qeveria e Grenlandës thanë të hënën se kanë ndërmend të punojnë për forcimin e mbrojtjes së territorit gjysmë-autonom.
“Siguria dhe mbrojtja jonë i përkasin NATO-s. Kjo është një linjë themelore dhe e vendosur”, tha Nielsen në një postim në rrjetet sociale.
Ish-ministrja daneze dhe komisionerja evropiane Margrethe Vestager i tha Euronews të martën se një ndërhyrje e SHBA-së në Grenlandë përfaqëson “kërcënimin më ekzistencial për NATO-n” në historinë e saj.
Ndërkohë, një delegacion dypartiak i Kongresit Amerikan do të shkojë në Kopenhagë më vonë këtë javë, në një përpjekje për të treguar unitetin midis Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës.
Senatori Chris Coons do të udhëheqë udhëtimin e të paktën nëntë anëtarëve të Kongresit dhe grupi do të jetë në Kopenhagë të premten dhe të shtunën, sipas një ndihmësi të Kongresit të njohur me planifikimin e udhëtimit.
Coons tha se delegacioni dëshiron të dërgojë një mesazh se “ne e kuptojmë vlerën e partneritetit që kemi pasur prej kohësh me ta, dhe në asnjë mënyrë nuk kërkojmë të ndërhyjmë në diskutimet e tyre të brendshme në lidhje me statusin e Grenlandës”.
Grenlanda, e cila është shtëpia e rreth 57,000 njerëzve, është e gjerë me burime të konsiderueshme minerale, shumica e të cilave të pashfrytëzuara, dhe konsiderohet e vendosur strategjikisht.
Një koloni daneze deri në vitin 1953, Grenlanda fitoi sundimin vendas 26 vjet më vonë dhe po mendon të lirojë përfundimisht lidhjet e saj me Danimarkën. Sondazhet tregojnë se shumica dërrmuese e banorëve të Grenlandës nuk duan t’i përkasin SHBA-së.
